Patria foi o terceiro libro que lemos no Club de Lectura a “Princesa Leía” (Ceres 1894), e xa o lera hai catro anos. Volver mergullarme nas súas páxinas foi un auténtico pracer. É deses libros imposibles de soltar, tanto pola historia como pola maneira que ten Aramburu de contar. Ten unha forma de narrar tan poderosa e tan próxima que o sitúa nun pedestal moi alto dentro dos escritores actuais do ámbito hispano.
O libro lévanos á vida dun pobo vasco fondamente marcado pola presenza de ETA. Nese contexto, dúas familias amigas vense de súpeto separadas por un feito tráxico: un dos fillos entra na banda, e o pai da outra familia é asasinado. O que me resulta especialmente impactante é como as nais de ambas familias afrontan esta nova realidade. Comparten trazos de carácter que reflicten unha sociedade cun matriarcado moi marcado, onde as decisións, as emocións e os silencios xiran ao seu redor. É coma se a tristura estivese sempre presente, pero ao mesmo tempo se negasen a deixarse arrastrar por ela para poder seguir adiante, aínda que teñan un fillo no cárcere ou perderan o seu marido.
Encantoume como cada personaxe ten a súa propia profundidade. Os fillos, por exemplo, teñen historias que poderían ser libros por si sós. Aínda que ETA é un tema amplamente coñecido, e lembro ben ver os atentados nas novas, Patria vai moito máis alá do conflito político. Formula temas que me resultan moi atractivos: a amizade, a procura da felicidade, a independencia (ás veces vivida de xeito tóxico), a presión familiar, o medo a pensar diferente, a romper co establecido.
Para min, o medo é o gran tema do libro. Todo está impregnado de medo: medo a falar, a pensar, a sentir, a amar, a ser feliz… ou a non selo. E Aramburu consegue transmitir todo iso cunha naturalidade incrible. Ler Patria é como estar nun bar de Bilbao, tomando un chiquito e escoitando dous veciños contar unha historia íntima, próxima, brutal.
É un libro moi recomendable. Esta foi a miña segunda lectura, e teño claro que non será a última.
