A historia arrinca coa gamberrada dun grupo de rapaces: un deles salta un valado e entra na pista do aeroporto de Almería. A partir de aí prodúcese a chegada e posterior desaparición de Simón, un acontecemento que se converte no eixo arredor do cal xira toda a novela.
O narrador, un dos membros daquela pandilla, reconstrúe os seus recordos e volve constantemente sobre aquela infancia, sobre os seus amigos, a súa familia e as aventuras e trasnadas compartidas. Faino mediante unha estrutura aparentemente caótica, con continuos saltos temporais que mesturan a busca de Simón cos recordos daqueles anos. Todo iso está atravesado pola imaxe dun pasadizo que, persoalmente, case prefiro entender como un labirinto: un percorrido no que memoria, realidade, ficción e percepción acaban mesturándose.
E aí está, para min, unha das grandes virtudes do libro. Trigo limpio non se limita a contar unha historia. Fala da amizade, da familia, dos soños, dos medos (do Medo), da perda e da confianza, pero tamén formula cuestións moito máis profundas sobre a vida e sobre a verdade. Que é realmente o que aconteceu? Ata que punto son fiables os nosos recordos? Existe a verdade á marxe de quen a recorda e a interpreta?
Juan Manuel Gil volve demostrar, como xa fixera en Majareta, unha maneira de escribir e de contar absolutamente persoal. Hai humor, diálogos áxiles e próximos, situacións disparatadas e unha mirada sobre a infancia que resulta ao mesmo tempo divertida e profundamente melancólica.
A pandilla funciona ademais como unha pequena comunidade na que os nenos ensaian, case sen sabelo, as súas primeiras formas de relación cos demais. A familia aparece como refuxio, mesmo cando esa protección resulta disparatada, e a literatura xorde como unha forma de salvación, como unha maneira de agarrarnos ao presente mentres intentamos ordenar aquilo que nos sucedeu.
Pero se hai algo que me deixou especialmente marcado é o final. É un final abraiante que, persoalmente, me tocou dunha maneira moi clara. Despois de pechar o libro, algunhas das súas preguntas permanecen aí, dando voltas.
Gostoume moitísimo Trigo limpio. É unha novela que esixe certa atención, que xoga co lector e que obriga a percorrer ese labirinto de recordos, ausencias, ficción e verdade. Pero tamén é unha novela profundamente humana, cunha mirada moi particular sobre a infancia e sobre a necesidade que temos de contar historias para intentar comprender as nosas propias vidas.
Despois de Majareta e agora con Trigo limpio, considérome xa un lector convencido de Juan Manuel Gil. A súa forma de escribir, o seu humor, a súa capacidade para mesturar o cotián co filosófico e, sobre todo, esa maneira tan súa de converter a literatura nunha forma de explorar a memoria e a verdade fan que os seus libros me interesen especialmente.
Trigo limpio é, en definitiva, unha homenaxe feliz á literatura e á súa capacidade para acompañarnos, protexernos e, quizais tamén, axudarnos a entender aquilo que nunca acabamos de comprender por completo.
