“LA HIJA” (SERGIO DEL MOLINO)

by
No comments yet

Acabo de ler La hija de Sergio del Molino, e desfruteina enormemente. Non é unha sorpresa: é un autor polo que sinto unha clara debilidade e ao que sigo con bastante fidelidade, tanto nas súas novelas (La España vacía, La piel, Un tal González, Los alemanes, entre outras) como nos seus ensaios, artigos ou intervencións na radio. Ten unha mirada moi persoal, e neste libro volve demostralo con fartura.

A obra destaca, en primeiro lugar, pola súa estrutura, que combina dous rexistros moi diferentes pero perfectamente complementarios. A primeira parte adopta un ton máis narrativo, próximo á novela clásica, e resulta simplemente marabillosa. A través do personaxe de Juan Antonio Rascón, reconstrúese a vida de Rosario Weiss, a quen o autor presenta sen ambaxes como filla de Francisco de Goya. Este percorrido sitúanos na Quinta do Xordo e lévanos ata o exilio en Burdeos, todo iso enmarcado nunha España convulsa, marcada polo regreso de Fernando VII, as tensións políticas e as loitas liberais.

Nesta parte, se nos afastaos un pouco de Goya, un dos aspectos que máis me interesou é o protagonismo que adquire Leocadia Zorrilla, nai de Rosario Weiss. A súa figura emerxe con forza, definida por unha personalidade complexa, digna e comprometida, o que a converte nun dos grandes descubrimentos do libro. Ademais, Sergio del Molino achéganos de maneira maxistral á figura de Francisco de Goya e, especialmente, ás súas Pinturas Negras, conseguindo transmitir non só a súa escuridade e forza, senón tamén o seu contexto e o seu sentido. Son, de feito, as obras que persoalmente máis me gustan do Museo do Prado —e iso que alí hai auténticas marabillas—, e o autor consegue que as vexamos cunha profundidade renovada.

A segunda parte inclínase máis cara ao ensaio. Nela, o propio Sergio del Molino reflexiona sobre o proceso de escritura, a súa implicación persoal coa historia e a súa conexión íntima con Rosario Weiss. Resulta especialmente suxestivo como, a partir da contemplación dun retrato no Museo do Prado (sala 62A), reconstrúe non só unha figura histórica, senón tamén unha ausencia: a dunha muller relegada no relato oficial. Ademais, afonda na figura de Francisco de Goya, presentándoo como unha ponte entre xeracións, o último dunha época e o precursor dunha nova forma de entender a pintura.

Máis alá da biografía de Rosario, o libro funciona tamén como un retrato da España do século XIX: un país atravesado pola violencia, o peso do puritanismo, a influencia do clero e os conflitos entre distintas correntes políticas. Ao mesmo tempo, estas reflexións transcenden o puramente histórico e dialogan con outras realidades, como a francesa, invitando a pensar sobre a liberdade, a cultura ou mesmo a barbarie en distintas sociedades.

Pero hai algo máis: o libro tamén fala do propio autor. Percíbese o seu amor pola historia e a literatura, así como a súa capacidade para entrelazalas. Aparecen, ademais, temas recorrentes na súa obra, como as relacións paterno-filiais ou a reflexión sobre o poder e os seus mecanismos. Nalgúns momentos, mesmo lembra traballos anteriores seus, tanto na forma de explicar o país como na maneira de analizar os seus protagonistas.

A figura de Rosario Weiss preséntase como alguén adiantada ao seu tempo, moldeada en gran medida polas súas circunstancias, o que abre a porta a reflexións máis amplas sobre o papel do entorno na construción dunha vida. Nese sentido, o libro conecta tamén coa actualidade, abordando temas como o exilio, o abandono, os dereitos, a educación ou os labirintos do poder, cuestións que seguen plenamente vixentes.

Se tivese que resumir o libro cunha imaxe, diría que é como unha casa con moitas fiestras: fiestras que permiten mirar cara dentro, descubrindo matices e estancias ocultas, pero tamén cara fóra, conectando o pasado co presente.

Ademais, Sergio del Molino deixa no libro unha frase sobre a arte que, sen dúbida, gardo: “Si soy libre y no sufro por estar excluido de todas las tribus, es por la verdad sublime que, cada cierto tiempo, encuentro en el arte”.

En definitiva, é unha obra que recomendo sen dubidar. Non só para comprender mellor a arte ou a historia, senón tamén para reflexionar sobre quen somos e de onde vimos.

"MADAME BOVARY" (GUSTAVE FLAUBERT)

by
No comments yet

Madame Bovary, de Gustave Flaubert, é un clásico indiscutible da literatura do século XIX e, sen dúbida, unha obra inmensa que gocei enormemente. Nesta ocasión linna en galego —algo que non facía desde había tempo—, o que fixo a experiencia aínda máis gratificante. Resulta fascinante reparar na forma de escribir dos autores daquela época, na súa precisión, riqueza e capacidade de observación.

A novela xira arredor da insatisfacción vital de Emma Bovary, e faino formulando cuestións profundamente interesantes sobre os convencionalismos sociais do momento. A historia dunha muller casada que busca fóra do matrimonio aquilo que sente que lle falta supón unha ruptura coa visión tradicional de como debía comportarse unha muller, especialmente no ámbito conxugal.

Máis alá desta crítica, a obra aborda outros temas igualmente relevantes: as relacións sociais, o contraste entre o mundo rural e o urbano, a presenza da arte —como o teatro—, así como aspectos ligados ao capitalismo e ás finanzas. Todo isto artéllase a través dun amplo e rico conxunto de personaxes, cada un cunha personalidade ben definida, o que achega profundidade e complexidade á narración.

Un dos maiores logros de Flaubert é o seu estilo impersoal, case clínico, co que observa e describe sen xulgar abertamente. Esta distancia reforza o contraste entre o mundo interior de Emma —cheo de aspiracións, desexos e frustracións— e a realidade gris, limitada e abafante que a rodea. Precisamente esa falta de xuízo explícito foi o que no seu momento escandalizou á sociedade, convertendo a novela nun punto de inflexión dentro da literatura.

Emma Bovary é, en esencia, un personaxe marcado polas súas paixóns, polas súas expectativas irreais e por unha constante incapacidade para atopar satisfacción. A súa caída —entre débedas, mentiras e decisións impulsivas— non é só individual, senón tamén o reflexo dunha sociedade ríxida e contraditoria.

En definitiva, Madame Bovary non é só unha novela imprescindible, senón unha auténtica obra mestra que inaugura a modernidade literaria e senta as bases do realismo. Unha lectura que non só se goza, senón que tamén invita á reflexión e permanece na memoria moito despois de rematala.

EL OLVIDO QUE SEREMOS (HÉCTOR ABAD FACIOLINCE)

by
No comments yet

El olvido que seremos é un libro profundamente persoal no que o autor rememora recordos e dores, algo que tamén ocorre noutra obra súa que lin antes, Ahora y en la hora. Neste caso, esas dores aparecen acompañadas doutros sentimentos: o orgullo de pertencer a unha familia que se converte no eixe moral de toda a narración. A través da figura do seu pai, o médico e activista Héctor Abad Gómez, o libro é ao mesmo tempo un retrato íntimo dunha familia e unha mirada ao contexto da Colombia dos anos oitenta, marcada por unha violencia que o impregnaba todo, especialmente en cidades como Medellín. 

Ao longo das súas páxinas percíbese que a escrita funciona tamén como unha forma de liberación. O propio autor recoñece que o libro é «un testemuño ao mesmo tempo inútil e necesario»: inútil porque non pode cambiar o ocorrido, pero necesario para poder expresar unha dor que levaba anos tentando escribir. Esa sinceridade percorre toda a obra e fai que o escritor se mostre de maneira moi aberta, convertendo a memoria nunha forma de resistencia contra o esquecemento. 

Aparecen tamén ideas que axudan a entender a figura do pai e a súa ética vital. Frases como «O mellor método de educación é a felicidade» ou a defensa dunha medicina comprometida cos máis necesitados reflicten unha visión profundamente humanista. Resulta interesante a definición ideolóxica que el mesmo se atribúe: cristián pola figura de Xesús e a súa inclinación polos máis débiles; marxista en economía polo seu rexeitamento da explotación; e liberal en política pola súa defensa da liberdade. Esa mestura revela un home difícil de encaixar en etiquetas, guiado máis por principios éticos ca por ideoloxías. 

Héctor Abad Faciolince, ademais de contarnos a historia do seu pai e da súa familia, mostra tamén o clima social e político de Medellín que rodeou a súa vida: as persecucións, as tensións ideolóxicas e o abandono dos sectores máis pobres, que acabaron converténdose en escenarios de violencia. Nese contexto, o compromiso de Abad Gómez cos dereitos humanos e cos máis vulnerables aparece como un acto de rebeldía moral. Non é casual que o autor lembre palabras como: «A rebeldía eu non a quero perder. Nunca fun un axeonllado…». Esa actitude resume ben o espírito do personaxe e explica o profundo respecto e admiración que o seu fillo sente por el. 

No fondo, o libro acaba sendo unha homenaxe: un intento de manter vivo o pai a través das palabras. O propio autor exprésao con moita claridade cando di que, do mesmo xeito que os personaxes ficticios viven na literatura, el quixo lograr algo parecido co seu pai real. 

Aínda así, malia ser unha obra intensa e emotiva, persoalmente esperaba algo máis do libro, quizais polas expectativas ou pola forma na que está construído o relato. Con todo, iso non lle resta valor: é unha obra que deixa pegada e que dificilmente deixa indiferente, porque detrás da historia familiar latexa unha reflexión máis ampla sobre a memoria, a dignidade e a importancia de sentirse orgulloso dun mesmo cando se vive para axudar aos demais, especialmente aos que máis o necesitan.

LAS ESTACIONES DE LA MUERTE (JOSÉ MARÍA PÉREZ ÁLVAREZ)

by
No comments yet

Hai uns días, na última reunión do club de lectura, saíu o nome de Chesi, xunto co falecemento do autor en decembro de 2025. Case de inmediato, Maite comentou que tiña Las estaciones de la muerte e que era unha novela moi entretida. Prestouma, e acabei de rematala hai apenas unhas horas. E si, é entretida, pero sería inxusto quedarnos só con esa etiqueta.

Antes de nada, cómpre dicir que Chesi súmase a esa nómina de autores que lin recentemente e que convertiron Ourense —sobre todo o seu casco antigo— en territorio literario. A cidade non é aquí un mero decorado, senón un espazo vivo, recoñecible, case cómplice do que sucede. Nese sentido, lembroume ás novelas que lin recentemente de Tallón e Óscar M. Guzmán, que tamén sitúan a cidade no centro das súas historias, converténdoa nun microcosmos cargado de identidade e memoria. En Las estaciones de la muerte, Chesi preséntanos a un grupo de homes maiores, habituais do Liceo ourensán, que transitan os seus últimos anos entre rutinas, partidas de tute e conversas repetidas.

A premisa é tan sinxela como inquietante: don Eusebio, un dos protagonistas, ambiciona converterse en socio de honra do Liceo. O problema é que diante del hai outros máis vellos, máis antigos, máis “merecedores” por simple cuestión de idade e antigüidade. A partir de aí, a novela deslízase cara a unha trama que, en apariencia, podería lembrar ao xénero true crime, pero non. A este plantexamento súmase o feito de que na cidade actúa un asasino en serie que está acabando con anciáns de maneira inmisericorde e a un ritmo frenético. Con todo, pronto comprendemos que o interese do autor non está no suspense policial, senón nun territorio moito máis profundo. Chesi propón unha reflexión amarga sobre a vellez, a soidade e a desesperanza. Cando a vida parece reducida a unha sucesión de hábitos mecánicos, cando a esposa faleceu e os amigos comezan a desaparecer, a pregunta deixa de ser “qué facer” para converterse en “para que vivir”. Nese contexto cobra especial sentido unha frase que me gustou:

«O delito é vivir sen afáns; o delito é ir ao Liceo a xogar ao tute por mera costume de autómata; o delito é non atopar un resorte que nos extraia dunha mediocridade na que existir non é un reto, senón unha condena».

Ahí está o corazón da novela. Máis que un relato criminal, é a historia dunha fuxida desesperada da vellez entendida como condena. Don Eusebio constrúe unha sorte de xogo no que se outorga a si mesmo o poder de decidir sobre o destino dos demais, como se converterse nun pequeno deus puidese devolverlle a intensidade que sente perdida. Pero ese xogo remata desdibuxando a fronteira entre imaxinación e realidade. Non sei con certeza se o protagonista xa non distingue ambos planos ou se, no fondo, non quere distinguilos.

A novela é breve, áxil e está escrita cun humor que, lonxe de restar profundidade, a potencia. Fainos sorrir mentres nos enfronta cunha cuestión incómoda: que ocorre cando vivir deixa de ser un desafío e convértese en mera inercia? Chesi, fiel a esa súa idea de que «a vida interesa cando se desordena e aparece a literatura», constrúe unha historia na que o desorde non é só narrativo, senón tamén existencial.

Despois de lela, un comprende mellor por que foi unha obra recoñecida desde a súa publicación e por que o seu autor, sempre discreto e afastado do ruído mediático, foi considerado un dos grandes narradores contemporáneos galegos en castelán, como se indicaba no artigo publicado en La Voz de Galicia con motivo do seu falecemento. Las estaciones de la muerte é unha novela que entretén, si, pero, sobre todo, invita a reflexionar máis do que parece á primeira vista. E quizais esa sexa a súa maior virtude.

“FLORES SOBRE EL INFIERNO” (ILARIA TUTI)

by
No comments yet

"Flores sobre el infierno" compartiu semana de lectura con "Majareta", de Juan Manuel Gil. Aínda que ambas propostas son moi distintas, este thriller italiano ofreceume unha experiencia intensa e de puro entretemento. 

A novela articula o seu argumento en dúas liñas temporais destinadas a confluír. Para comprender os crimes do presente debemos retroceder ata finais dos anos setenta, a Austria, onde se ergue unha enigmática Escola, unha institución hermética e celosa dos seus segredos. O que alí aconteceu —ás costas do mundo— proxecta unha sombra alongada sobre os acontecementos actuais nunha pequena localidade dos Alpes italianos. 

A trama comeza cun cadáver brutalmente mutilado: un home espido, co rostro desfigurado e os ollos arrincados. Ao mesmo tempo, un recentemente nado desapareceu e unha presenza fantasmal parece vagar polos bosques, algo escuro que se agocha e observa. A investigación recae en Teresa Battaglia, comisaria especializada en perfís criminais, unha muller ás portas da xubilación cuxa mente —a súa ferramenta máis poderosa— comeza a fallarlle. A súa lucidez vacila e, con ela, a súa seguridade; por primeira vez, o medo ábrese paso. 

Xunto a ela está o inspector Massimo Marini, recentemente chegado da cidade. Ambos, xunto co resto do equipo, enfróntanse a un caso estraño e complexo, un caso que afunde as súas raíces nos episodios máis turbios da historia desa poboación de montaña: unha comunidade pechada e hermética que os observa con receo. Neste sentido, un dos grandes acertos da novela é a súa ambientación: a natureza alpina non é un simple escenario, senón un personaxe máis, moi presente ao longo de todo o libro. A neve amortigua os sons e agocha pegadas e segredos; o frío e a humidade calan; o bosque respira ameaza; o illamento, forxado durante séculos, reforza a sensación de asfixia. A paisaxe, cos seus sons e silencios, contribúe a un suspense de corte case claustrofóbico. 

Teresa Battaglia é, sen dúbida, o eixo emocional da historia. É competente, intuitiva, dura e xusta; unha líder natural, brusca en ocasións pero profundamente empática. Carga co peso dunha enfermidade, da idade e, sobre todo, cunha ferida íntima que nunca rematou de cicatrizar. A súa soidade envólvea como un corsé antigo: en público mantense ergueita e firme; en privado, apenas lle deixa respirar. É un personaxe intenso, contraditorio e moi humano, que combina fraxilidade e eficacia policial, afastándose de certos clixés do xénero. 

É unha novela que avanza por ciclos de tensión: comeza con forza, ralentízase nalgúns treitos e volve coller impulso cara ao desenlace. Ese ritmo descontinuo pode resultar algo irregular e mesmo se percibe algunha pequena incongruencia na trama, pero sen desmerecer o conxunto. 

En definitiva, "Flores sobre el infierno" é un thriller de lectura áxil que explora a alma humana e formula reflexións sobre a responsabilidade individual e social, o peso do pasado e a difusa fronteira entre o ben e o mal. Unha historia onde o crime importa, pero onde tamén importan a memoria, a culpa e o contorno que moldea a quen o habita.

"MAJARETA" (JUAN MANUEL GIL)

by
No comments yet

Recoñezo —e este ano non é pouca cousa— que 2026 me está a regalar unha xeira lectora difícil de igualar. Cinco ou seis libros despois, ningún me decepcionou. Pero o que me aconteceu con Majareta é outra cousa: non só me gustou, senón que me reconciliou coa idea mesma do que é unha novela.

Cheguei a ela, como tantas veces, a través de recensións e artigos entusiastas. Recén publicada, viña envolta en eloxios pouco habituais nun panorama onde —segundo algúns— abundan máis os “libros que contan cousas” ca as novelas de verdade. Tras lela, entendo o entusiasmo: aquí hai arquitectura, intención, unha visión de conxunto que sostén cada páxina.

A estrutura é, sen dúbida, un dos seus grandes acertos. A historia constrúese a partir de testemuños: “o amigo necesario do autor”, veciños, familiares, coñecidos que van perfilando a figura de Leo, o conserxe dun colexio privado de barrio. O autor —que se introduce mesmo como personaxe que investiga e convoca esas voces— nunca lle concede a palabra directa ao protagonista. Coñecémolo polo que outros din del. E o que outros din nunca é inocente.

A min, salvando todas as distancias e aínda que se trate dun tipo de literatura moi distinto, lembroume o esquema que emprega Max Brooks en Guerra Mundial Z: esa construción a base de entrevistas e testemuños que, ensamblados, van erguendo un relato maior ca calquera das voces por separado. Aquí non hai apocalipse zombi, claro, pero si un expediente oral que se vai armando peza a peza ata ofrecernos unha imaxe complexa —e nunca de todo pechada— do acontecido.

Porque o “lío” no que se mete Juan Manuel Gil non é menor: dar voz a ducias de personaxes con voces propias, coa súa maneira particular de mirar o mundo, cos seus intereses e as súas pequenas miserias. E faino cunha naturalidade abraiante. A oralidade é áxil, divertida, punzante. Hai frases que parecen escoitadas na esquina de calquera barrio; outras, en cambio, destilan unha ironía culta e precisa. O humor convive coa incomodidade.

O punto de partida é sinxelo e perturbador: pouco antes de xubilarse, Leo é prexubilado con condicións vantaxosas. Algo se desaxusta nel. Ou talvez xa estaba desaxustado e ninguén quixo velo. A novela dosifica con enorme habilidade a información sobre o episodio central —ese acto que o coloca no centro do escándalo— e mantén o lector nun estado de expectación constante. O que ocorreu importa, si, pero case importa máis como se conta e quen o conta.

Fascinoume especialmente como retrata o barrio como microcosmos moral: un espazo onde a verdade non é unha liña recta, senón un murmurio colectivo. Cada testemuño engade unha capa e, ao mesmo tempo, deforma a anterior. O chisme convértese en relato; o relato, en identidade. “Que cando ti vaias preguntando por aí, o persoal conte o que el foi contando á súa vez”: esa frase resume o mecanismo implacable da novela. A palabra circula, contáxiase, vólvese saborosa e crocante na boca do vecindario, aínda que estea falseada.

Tamén me impresionou a galería de vidas que orbitan arredor do conserxe: o estudante atafegado, o amante clandestino, o enfermo hepático, o defensor das bruxas do mundo, o home que talvez cruzou unha liña mental sen retorno. Cada dato parece achegarnos á explicación definitiva… e, con todo, sempre queda a sensación de que falta algo. Como se a verdade fose, no fondo, irrecuperable.

A novela fala de vergoña, de culpa, de medo ao ridículo, da necesidade case biolóxica de etiquetar o outro para manter a salvo a nosa propia normalidade. Fala do amor que non desaparece de todo, da dor que tampouco, e desa forma tan humana de afrontar o futuro como quen mira un solar baleiro.

E logo están detalles que se cravan: ese epitafio —“Deronme a oportunidade de ser amado”— que condensa nunha liña a traxedia íntima de varias xeracións. Ou esa prosa capaz de pasar do coloquial ao lírico sen estridencias.

Majareta non é só unha historia ben contada. É unha novela que sabe que é novela: cada testemuño ocupa o seu lugar, cada omisión pesa, cada xiro modifica o conxunto. Se lle quitas vinte páxinas, probablemente xa non sería a mesma. E iso, nestes tempos, é moito dicir.

Sospeito que me custará atopar este ano outra lectura que me entusiasme tanto. Non porque non vaia ler bos libros, senón porque poucos conseguen algo así: obrigarte a mirar as persoas —coas súas luces, as súas sombras e as súas contradicións— sen a comodidade dunha verdade pechada.

E cando un libro consegue iso, xa non é só unha boa lectura. É unha lectura memorable.

“REVOLUCIÓN” (HUGO GONÇALVES)

by
No comments yet

Cheguei a este libro coa intención de coñecer un pouco máis, a través da ficción, a situación de Portugal e o proceso que levou do réxime de Salazar e, máis tarde, de Marcelo Caetano, á democracia. Interesábame especialmente poder comparalo co que sei sobre a ditadura e a transición en España.

A novela sitúa a súa acción nos últimos coletazos do Estado Novo e nos anos convulsos que seguiron á Revolución dos Caraveis, en pleno Proceso Revolucionario, cando o país oscilaba entre a esperanza e o temor a unha posible guerra civil. Nese contexto histórico tan fráxil e contraditorio, Gonçalves constrúe unha narración ambiciosa e coral que combina o íntimo e o colectivo, amosando como a política atravesa a vida privada e transforma para sempre as relacións familiares. 

A través da historia da familia Storm —centrada nos tres irmáns e, de maneira moi especial, na figura da nai, Antónia, que me parece esencial en toda a trama— puiden comprender mellor o que aconteceu en Portugal tras a caída da ditadura. Aínda que a miúdo se transmite a idea de que, tras aquel momento histórico, todo o país avanzou de maneira case unánime cara á democracia, a realidade foi moito máis complexa, chea de tensións ideolóxicas, enfrontamentos, radicalizacións e profundas divisións sociais. 

Cada un dos irmáns encarna unha forma distinta de afrontar o cambio. Maria Luísa, militante comunista, comprometida ata as últimas consecuencias, representa o idealismo e tamén a radicalización que seguiu á conquista da liberdade; o seu paso pola clandestinidade, a represión e despois o desencanto reflicten o custo humano da loita política. Pureza, máis moderada e desexosa dunha vida estable e tradicional, simboliza a quen viviron aqueles anos desde a resignación ou o desconcerto, vendo como o proceso revolucionario trastornaba as súas certezas. Frederico, o máis novo, encarna o entusiasmo xuvenil, pero tamén o escepticismo e a deriva posterior dunha xeración que non combaterá directamente a ditadura e que, porén, tivo que asumir as consecuencias do novo tempo. 

A novela amosa, a través das relacións entre os irmáns, o drama, o sufrimento e os obstáculos que tivo que afrontar a sociedade portuguesa para acadar certa estabilidade e consolidación democrática. Non hai unha visión épica simplificada nin un heroe único: o que atopamos é a fraxilidade da liberdade, o peso moral das decisións e a maneira en que os nosos actos e omisións revelan quen somos realmente. 

Gustoume especialmente a profundidade coa que retrata os conflitos ideolóxicos e persoais, así como o modo en que equilibra traxedia e comedia. É unha obra de dimensións case épicas, pero ao mesmo tempo moi humana, que reconstrúe as emocións, os sacrificios e os dilemas morais dunha xeración que creu posible cambiar o seu país e pagou un alto prezo por iso. 

Todo transcorre nun período no que non só se derruba o mundo persoal dos protagonistas —un mundo sostido en gran medida pola figura materna—, senón tamén a realidade dun país que ve caer unha ditadura de case cincuenta anos e desmoronarse o seu imperio colonial, co regreso de milleiros de persoas e a necesidade de redefinir a súa identidade. 

En definitiva, é unha novela que permite achegarse á historia recente de Portugal desde unha perspectiva humana e complexa, e que convida tamén a comparar ese proceso co español, observando como cada país viviu a súa propia transición, con ritmos, tensións e feridas diferentes.

“TIERRA DE EMPUSAS” (OLGA TOKARCZUK)

by
No comments yet


Tierra de empusas foi para min unha lectura que foi claramente de menos a máis. Ao principio custoume avanzar, adaptarme ao seu ritmo denso e a esa atmosfera cargada e algo desconcertante; porén, pouco a pouco foi atrapándome ata lela con verdadeira avidez. É desas novelas que esixen do lector, pero que, polo menos no meu caso, recompensan de maneira evidente e total o esforzo. 

A historia sitúanos nunha Europa anterior ás grandes guerras, un mundo que aínda non fora devastado, aínda que xa se perciben tensións e sombras. Nese sanatorio da Baixa Silesia de 1913 conviven a enfermidade e a fraxilidade con intensos debates filosóficos sobre política, relixión, modernidade e, de maneira moi significativa, sobre as mulleres. Natureza, maxia, superstición e razón entrelázanse nunha atmosfera inquietante onde todo parece conter unha ameaza latente. 

Os protagonistas, homes enfermos que pasan as tardes discutindo sobre o divino e o humano, representan con claridade a mentalidade patriarcal da época. Falan das mulleres como seres de segunda orde, cuestionando as súas capacidades intelectuais e reducindoas á sensibilidade. Resulta incómodo asistir a eses diálogos, pero precisamente aí radica parte da forza do libro: en amosar sen filtros a misoxinia e o elitismo daquel momento histórico. 

No medio desas conversas hai reflexións que transcenden o tempo e que poderían describir perfectamente a nosa sociedade actual. Un dos fragmentos que máis me impresionou di: 

“Son dous piares do funcionamento de calquera sociedade: a hipocrisía e o conformismo (…) A hipocrisía sempre ten que ver coas ideas altisonantes que constrúen a comunidade. Hai que crer nelas e amosar que se cre nelas, pero no fondo ninguén toma esas ideas totalmente en serio. Esas ideas son para os demais e é aos demais a quen hai que aplicárllelas. O conformismo, pola súa banda, é un xeito de moverse por ese mundo imaxinario e mándanos non ter en conta todo o que sobresae e todo o que non encaixa. Para iso serve o esquecemento.” 

Paréceme un fragmento demoledor, non só como retrato daquela Europa previa ao abismo, senón como espello incómodo do noso presente. A hipocrisía colectiva e o conformismo como mecanismos de supervivencia social seguen funcionando cunha vixencia inquietante. 

No medio dese entorno atópase o mozo Miecysław Wojnicz, enfermo de tuberculose e en plena procura de sentido. A súa enfermidade non é só física; é tamén unha crise de identidade, unha loita por entenderse e por comprender o mundo que o rodea. A novela avanza cara a unha transformación profunda, tanto do protagonista como do propio relato. Cambian os rexistros, intensifícase a inquietude e todo converge nun final deslumbrante e imprevisible que obriga a reinterpretar o lido. 

Máis alá de calquera etiqueta, eu lin unha novela culta, moi elaborada, de ritmo desigual pero profundamente suxestiva. Unha historia onde o verdadeiramente misterioso non é só a presenza das empusas ou as mortes inquietantes nas montañas, senón o proceso íntimo de transformación e revelación. Hai algo elegante e por momentos sensual na súa prosa, na súa capacidade para observar con ironía e sutileza o comportamento humano. 

“Tierra de empusas” é, en definitiva, un libro que incomoda, que esixe atención e que invita a mirar máis alá do evidente. Unha lectura que, aínda que ao principio custa, acaba ofrecendo unha recompensa plena a quen decide atravesala ata o final.

oscuroabismo. Con la tecnología de Blogger.