É unha novela moi innovadora para o seu tempo, porque apenas hai acción, trama ou evolución no sentido tradicional. Tampouco hai practicamente personaxes, agás o protagonista e narrador. A historia avanza como unha espiral: volve unha e outra vez sobre situacións, pensamentos, frustracións e obsesións semellantes. E precisamente aí está boa parte da súa forza. Máis que contar unha historia, Hamsun introdúcese na mente dun home que intenta sobrevivir.
A fame é, evidentemente, unha carencia física. Pero creo que nesta novela é moito máis ca iso: convértese tamén nun estado mental. O protagonista vive na pobreza, sen un traballo estable e dependendo dos textos que consegue vender aos xornais ou da escasa xenerosidade dalgunhas persoas. A fame vai alterando a súa percepción, o seu comportamento e a súa maneira de relacionarse cos demais. Hai momentos especialmente dramáticos, como o encontro cunha muller na súa casa, nos que a súa situación e o seu estado mental parecen condicionar por completo a relación. Nalgúns momentos, a fame convérteo en alguén irracional, contraditorio e mesmo difícil de comprender.
E aí é onde o personaxe me produce certo desacougo. Ás veces custa entender a súa falta de reacción, o seu orgullo levado ata extremos absurdos ou determinados comportamentos case pusilánimes. Porén, ao mesmo tempo, resulta interesante observar como intenta aferrarse a uns principios, á súa educación e a unha certa idea de dignidade. Non sempre o consegue, pero parece que ese é o faro que intenta seguir mesmo cando todo ao seu arredor se derruba.
Creo que “Hambre” formula unha cuestión que segue sendo moi actual: que significa realmente vivir con dignidade. A fame non aparece unicamente como unha necesidade fisiolóxica, senón tamén como unha forma de carencia que pode afectar á dimensión cultural, educativa, emocional e íntima dunha persoa. Ter cubertas as necesidades básicas é imprescindible, pero tamén o é dispoñer daquilo que permite construír unha vida con sentido e relacionarse cos demais desde a dignidade.
É un libro que pode resultar incómodo e mesmo irritante por momentos, precisamente porque non busca poñerllo fácil ao lector. Pero quizais esa incomodidade sexa unha das súas maiores virtudes. Hamsun non nos presenta o protagonista como un heroe nin como unha vítima perfecta, senón como un ser humano contraditorio, vulnerable e imperfecto.
Máis dun século despois, “Hambre” segue resultando actual porque, no fondo, non fala unicamente da pobreza. Fala da fraxilidade humana, da dignidade, do illamento e de como as circunstancias poden chegar a alterar a nosa maneira de pensar e de comportarnos. Unha novela estraña, obsesiva e por momentos desconcertante, pero tamén profundamente humana.
