Un libro profundamente intelixente e ácido, aínda que non coincido con todo o que propón. Desde a súa primeira páxina, o autor cuestiona a crenza de que a historia humana avanza cara a un progreso constante. Gray, co seu pesimismo característico, pon en evidencia que o optimismo liberal que predominou tras a caída do muro de Berlín é máis ben unha ilusión.

Este libro parte da visión sobre o estado, a sociedade e o home de Hobbes, quen, a pesar da crítica constante que recibiu, segue sendo relevante hoxe en día para desenmascarar as futilidades políticas e éticas da nosa época. Neste sentido, Os novos talibáns reflexiona sobre como, en vez de avanzar cara unha sociedade máis racional e libre, estamos sendo testemuñas da resurrección dos autoritarismos, que parecen ofrecer certezas nun mundo sumido na incerteza.

O enfoque de Gray propón unha visión máis realista e desengañada da natureza humana, recoñecendo que somos guiados máis por impulsos e emocións que pola razón. Ademais, ten unha visión escéptica sobre o progreso. Se ben estou de acordo en que a historia non é lineal e pode repetirse en ciclos, creo que existen espazos para a mellora e a evolución moral, aínda que non de maneira tan idealizada como moitos pensan.

En definitiva, a pesar das nosas diferenzas de enfoque, paréceme que este libro é unha lectura esencial, sobre todo para aqueles que se senten cómodos coas certezas do orde liberal actual. Gray invítanos a mirar de fronte os “novos talibáns” que están xurdindo, a cuestionarnos se realmente somos responsables, dalgún xeito, da súa aparición, sexa por acción ou omisión. Por todo isto, recoméndoo, xa que propón interrogantes que merecen ser explorados.

Khneman, pai da psicoloxía conductista e premio Nobel de Economía, ofrécenos unha exploración sobre como funciona a nosa mente e como tomamos decisións. O seu enfoque xira arredor de dous sistemas de pensamento: o Pensamento 1, rápido e intuitivo, e o Pensamento 2, lento e racional. A través desto, desmonta moitas das nosas certezas e amosa como os nosos prexuízos inflúen en decisións clave, desde a planificación financeira ata a asunción de riscos.

Un dos acertos do libro é a súa claridade ao trasladar conceptos complexos a exemplos cotiáns (hai moitos). O autor demostra que non somos tan racionais como pensamos e que a confianza no noso xuízo é, en gran medida, unha ilusión. Pareceume especialmente interesante a súa idea de que a seguridade nunha crenza non implica a súa veracidade, senón só a coherencia da historia que nos contamos.

Aínda así, algúns capítulos fixéronseme densos, os relacionados coa psicoloxía, mentres que os de economía ou socioloxía resultáronme máis amenos. Pero incluso nos momentos máis áridos, o libro sorprende e fai reflexionar.

En definitiva, este ensaio desafía a nosa percepción da racionalidade e obríganos a cuestionar se realmente somos donos das nosas decisións. Non é unha lectura lixeira, pero si enriquecedora. Kahneman fainos pensar sobre como pensamos, e ese exercicio, aínda que incómodo, é imprescindible.

“Un día na vida de Abed Salama” é un libro que me impactou profundamente (e que devorei con ansia). Nathan Thrall consegue crear unha obra que non só é desgarradora, senón tamén necesaria para comprender o contexto humano detrás do conflito palestino-israelí. A través dunha traxedia aparentemente local —o accidente dun autobús escolar que custou a vida a varios nenos palestinos—, o autor lévanos por un labirinto de inxustizas, burocracia e desigualdade que define a vida cotiá de millóns de persoas en Cisxordania.

O que máis me enganchou foi a maneira en que Thrall transforma un feito concreto nunha radiografía social e política. Dende o horror e a desesperación de Abed Salama, un pai buscando noticias do seu fillo nun sistema que o oprime en cada paso, ata a descrición das barreiras físicas e mentais que separan palestinos e israelís, o libro somérxete nunha atmosfera de claustrofobia e violencia. É imposible non sentir a ansiedade e a dor dos personaxes, que viven baixo un réxime que converte o cotián nun desafío constante.

Se o inicio é duro, co accidente e a angustia que consume a Abed, o final é aínda máis impactante. Ademais de ser clarificador, deixa ao lector cunha sensación de dor e rabia inevitables. A claridade coa que Thrall expón as inxustizas e o sufrimento non deixa espazo para a indiferenza. Ao rematar, é imposible non sentir un baleiro emocional, unha mestura de impotencia e indignación ante unha realidade tan inxusta e esmagadora.

A pesar das dificultades iniciais cos nomes e as transliteracións, a narrativa atrapoume por completo. Thrall non se limita a expoñer os feitos; constrúe unha historia que respira humanidade. Os personaxes, coas súas loitas e a súa resistencia, son a alma desta obra. Ao rematar o libro, queda unha sensación de impotencia, pero tamén unha comprensión máis profunda dunha realidade que moitas veces se reduce a cifras ou titulares. Aquí, as vidas individuais teñen nome, rostro e emocións.

Recomendo este libro a calquera que queira entender non só o conflito de Oriente Próximo, senón tamén como as traxedias individuais reflicten as inxustizas estruturais dun sistema. É un relato duro, conmovedor e necesario. Se aínda non o liches, non agardes máis. É unha obra que te deixará marcado.

Amón reivindica a conversa como un espazo de entendemento e reflexión, algo sen dúbida importante, pero o enfoque resulta algo básico nalgúns momentos. Aínda que propón ideas prácticas, como valorar o silencio, coidar a linguaxe corporal ou escoller ben os temas de conversa, estas reflexións non achegan nada especialmente novidoso.

Tiven a oportunidade de asistir á presentación do libro en Ourense, en elcercano.com, e aínda que a charla foi amena, creo que o libro queda nun nivel máis divulgativo que literario ou profundo. É un libro correcto, que pode interesar a quen busque reflexionar sobre como nos comunicamos, pero non deixa unha pegada especial nin ofrece unha visión particularmente reveladora.

Acabo de ler “Mapa de soledades” de Juan Gómez Bárcena, un ensaio sobre a soidade que, a pesar do seu potencial, non conseguiu engancharme tanto como outros libros que lin este mesmo ano, sobre cuestións ou conceptos concretos, como “El infinito en un junco” de Irene Vallejo, sobre os libros, ou “ La Se de Virginia Mendoza, sobre a sed. Ambas as escritoras, aínda que tratan temas moi específicos, teñen unha capacidade fascinante para desenvolver narrativas amplas e profundas. No entanto, o ensaio de Gómez Bárcena, a pesar da súa riqueza en datos, anécdotas e personaxes, déixame coa sensación de que non afondaba o suficiente na complexidade da soidade.

“Mapa de soledades” é un percorrido por diversas formas de soidade: a elixida, a forzada, a que acompaña á creación, a que desemboca na loucura, ou a que, mesmo en medio dunha multitude, pode sentirse profundamente solitaria. O autor aborda o seu tema desde diferentes perspectivas, explorando figuras históricas, literarias e contemporáneas, como Horacio Quiroga, Emily Dickinson, ou mesmo personaxes máis actuais como Lady Di ou a cantante Miley Cyrus. Non obstante, sinto que o enfoque xeral non conectou comigo da mesma maneira que os libros de Vallejo e Mendoza, e non logrei percibir ese análise tan profundo e reflexivo que agardaría dun ensaio deste tipo.

Con todo, houbo momentos do libro que si me gustaron, especialmente un parágrafo no que o autor reflexiona sobre a soidade no ámbito rural e urbano, e que comparto a continuación:

“Cartas a Lucilio” é unha bra que se mantén tan relevante como no momento da súa escritura. A través destas cartas, o filósofo estoico aborda temas fundamentais para a vida humana, como o manexo do tempo, a riqueza, o medo, a amizade, a felicidade, a vida e a morte. O fascinante deste libro é que non só proporciona consellos filosóficos abstractos, senón que o fai dun xeito próximo e directo, case coma se se dirixise a cada lector persoalmente.

Lucio Anneo Séneca naceu en Córdoba no ano 4 a.C. e tivo unha vida marcada pola súa brillante carreira como filósofo, orador e político durante o turbulento período do Imperio Romano. Estivo relacionado con algúns dos emperadores máis famosos e polémicos de Roma, como Tiberio, Calígula, Claudio e Nerón, chegando a ser titor deste último. A pesar da súa defensa do estoicismo, un sistema filosófico que promove unha vida sinxela e virtuosa, Séneca foi acusado en ocasións de comportarse de maneira hipócrita debido á súa enorme riqueza e á súa influencia na corte. Porén, os seus escritos reflicten un profundo interese polo crecemento moral e o benestar do espírito humano.

Nas súas Cartas a Lucilio, Séneca invítanos a reflexionar sobre cuestións esenciais: como empregamos as nosas horas? Que valor damos ao que posuímos? Deixámonos dominar polo medo, a dor ou os recordos do pasado? Que importancia teñen a vida e a morte? E a amizade? Estas preguntas seguen sendo profundamente actuais nun mundo cheo de distraccións, présas e ansiedades. A claridade coa que presenta as súas ideas, sen caer en xuízos simplistas, converte este texto nunha guía para vivir de xeito auténtico, pleno e racional.

Un exemplo do seu pensamento é cando Séneca afirma: “A vida, igual que a representación dun drama, non importa canto durase, senón o xeito en que foi representada. Pouco importa en que momento remata. Remate onde remate, só precisa que teña un bo final.” Esta cita resume a esencia da súa filosofía: non é a extensión da vida o que importa, senón a calidade e o sentido que lle damos a cada instante.

Un aspecto no que Séneca incide moito é no valor da amizade como a unión máis nobre entre os seres humanos. A súa visión da vida como unha arte que debe representarse con dignidade resoa cunha beleza que transcende os séculos. Ademais, a súa crítica ao costume de vivir imitando aos demais, no canto de guiarnos pola razón, é un recordatorio poderoso da importancia da individualidade e do pensamento crítico.

Séneca morreu no ano 65 d.C., obrigado a suicidarse por orde de Nerón, quen o acusou de conspirar contra el. Porén, o seu legado filosófico e literario perdura como unha fonte inesgotable de reflexión e guía para quen busca vivir con sabedoría. En resumo, Cartas a Lucilio non é só un manual de filosofía práctica, senón unha ponte entre os ideais do pasado e os dilemas do presente. Unha obra imprescindíbel para quen goce da historia e da filosofía, e para quen busque reflexionar sobre como vivir mellor e con maior sentido.

“Por que no soy cristiano” é unha obra profunda e provocadora que invita ao lector a cuestionar, reflexionar e desafiar crenzas sobre relixión, ética e liberdade de pensamento. Este libro é unha recompilación de catorce ensaios, escritos ao longo de máis de cincuenta anos, nos que Russell desmonta os argumentos tradicionais do cristianismo e da relixión. Máis aló do seu ateísmo, Russell achégase a unha exploración que abrangue desde a existencia de Deus ata a moral e a liberdade de cátedra, creando unha análise que esixe concentración e apertura de mente. É un libro que, sen dúbida, obriga a pensar e a dubidar; polo menos, así o sentín. Esperta unha nostalxia por debates tan profundos e necesarios que hoxe escasean.

Russell non só cuestiona as bases teolóxicas, senón que critica duramente aspectos da moral cristiá, en especial os relacionados coa sexualidade e a liberdade individual, que considera represivos e limitantes. No famoso debate con Copleston, unha das partes que máis me gustaron, queda clara a súa postura racionalista, onde expresa que non hai evidencia suficiente para afirmar a existencia de Deus e que, aínda que unha crenza poida ter beneficios morais, isto non implica que sexa verdadeira: “O feito de que unha crenza teña un bo efecto moral sobre un home non constitúe ningunha evidencia a favor da súa verdade.” Ademais, Russell aclara: “Eu non afirmo dogmaticamente que non hai Deus. O que sosteño é que non sabemos que o haxa.”

Un dos puntos máis cativadores do libro é a súa defensa apaixonada da liberdade e do pensamento libre. A última parte, onde relata a polémica que xurdiu cando lle foi negada a cátedra na Universidade de Nova York, é reveladora dos riscos aos que se enfronta o pensamento crítico fronte ás normas sociais e relixiosas. A súa reflexión sobre como o rexeitamento aos puntos de vista disidentes ameaza á democracia é especialmente relevante para o contexto actual: “O que pon en perigo a democracia non son a polémica nin as diferenzas claras. Pola contra, son as súas maiores salvagardas. É parte esencial da democracia que os grupos importantes, incluso as maiorías, sexan tolerantes cos grupos disidentes, por pequenos que sexan, e por moito que ofendan os seus sentimentos.” Estas palabras do filósofo e matemático inglés teñen, sen dúbida, plena vixencia hoxe en día.

Aínda que en ocasións a lectura deste libro se fai un pouco difícil, Russell é un pensador que, sen dúbida, paga a pena coñecer. A súa capacidade para cuestionar o papel da relixión na sociedade e a súa defensa do individualismo seguen sendo pertinentes. En resumo, Por que non son cristián é un libro moi actual, que invita a reflexionar sobre o cristianismo e sobre o papel da relixión no desenvolvemento moral e ético da humanidade. Aínda que a súa lectura poida ser esixente, a visión aguda de Russell e o seu chamado ao pensamento independente e crítico convérteno nunha experiencia enriquecedora, tanto para os crentes como para os non crentes.

“El infinito en un junco” de Irene Vallejo é un ensaio que se erixe como un verdadeiro homenaxe á literatura e á historia do libro, ofrecendo unha experiencia rica en coñecementos e reflexións sobre a transmisión do saber. A recomendación do meu irmán e as críticas entusiastas que rodean a obra impulsáronme a mergullarme nas súas páxinas, e este ensaio logrou cativarme dunha maneira inesperada.

Vallejo tece unha narrativa que explora o orixe do libro e traza un camiño a través da historia da humanidade. É evidente que escribiu este libro tendo moi presente a biblioteca de Alxeria e a herdanza dos clásicos gregos e romanos, pero tamén as ensinanzas do seu pai, os contos da súa nai e as experiencias cos libreros que coñeceu, así como as influencias de persoas “menos históricas” que formaron o seu amor polos libros. A súa prosa é accesible e envolvente, o que permite apreciar como as palabras moldearon civilizacións e como as historias influíron no pensamento colectivo. Cada capítulo convida a conectar coas emocións e pensamentos daqueles que nos precederon.

Un dos aspectos máis destacados da obra é a paixón que Vallejo sente polos libros. A súa magnífica capacidade para contar as cousas transforma o tema nunha experiencia placenteira. Esta conexión íntima co obxecto libro séntese en cada páxina e en cada anécdota que relata. Agradezo a Irene por compartir a súa visión e o seu amor pola literatura dunha maneira tan atractiva. En tempos nos que a tecnoloxía avanza a pasos agigantados, este ensaio recorda a importancia da lectura e do contacto coa palabra escrita.

“El infinito en un junco” foi recoñecido con varios premios, incluíndo o Premio El Ojo Crítico de Narrativa 2019, o Premio Las Librerías Recomiendan de No Ficción 2020 e o Premio Búho al Mejor Libro de 2019, outorgado pola Asociación Aragonés de Amigos do Libro. Estes recoñecementos subliñan a súa relevancia e o impacto que tivo no ámbito literario.

En conclusión, “El infinito en un junco” é unha obra que merece ser lida, non só pola súa riqueza informativa, senón tamén pola súa invitación a reflexionar sobre o valor dos libros nas nosas vidas. É un gran libro e Vallejo é unha magnífica escritora.

"La sed" de Virginia Mendoza é un libro impoñente e significativo que combina maxistralmente a historia persoal e familiar da autora con profundas análises antropolóxicas. A través dunha narrativa cativadora, Mendoza lévanos nunha viaxe fascinante a través do tempo e o espazo, explorando o papel central que a sede desempeñou na evolución humana e na configuración das nosas sociedades. A súa sensibilidade e rigor na investigación reflíctense en cada páxina, ofrecendo unha perspectiva única sobre un tema fundamental para a supervivencia da humanidade. Sen dúbida, é un ensaio que destaca pola súa beleza poética e a súa profundidade tanto no contido como na forma

"Putinistán" é o primeiro libro de Xavier Colás, xornalista e correspondente en Moscova desde 2012. O libro chegou ás librerías o 7 de febreiro deste ano. Curiosamente, pouco despois, o 20 de marzo, o xornalista foi expulsado de Rusia ao negárselle a renovación do seu visado de reporteiro, o que suxire cal é a opinión do réxime cara a esta obra. Parece claro que non lles gustou. A min, pola contra, si me gustou, sobre todo a segunda parte, que ten que ver coa invasión de Ucraína.

Este libro ofrece unha mirada crúa e reveladora sobre a evolución de Rusia desde a caída da Unión Soviética ata a era de Vladímir Putin. A través de entrevistas, testemuños e análises, Colás mergúllache na complexa realidade da sociedade rusa, así como no ascenso do autoritarismo, o medo e a violencia política en Rusia e Ucraína. Xunto a isto, o xornalista destaca e denuncia as consecuencias do avance do nacionalismo autoritario e sinala con insistencia e de maneira rotunda a candidez, a debilidade e a cegueira occidental, expondo un desasosego polo futuro bélico que se aveciña.

Nas páxinas finais, Novas escribe: “A gran invasión de Ucraína colocounos diante dun concepto moito máis convencional da guerra. Aínda non podemos vela desde o alto do campanario, pero as frechas rusas están debuxadas no mapa do noso continente, apuntando na nosa dirección, sen unha idea clara de onde se deterán: se lle damos as costas, este conflito apuñalaranos por detrás. Rusia virou o seu orzamento para preparar unha guerra ampla no tempo e na xeografía. Os cimentos da guerra europea están postos.”

Coincido completamente con el, e preocúpame cal é o papel que estamos a adoptar, se realmente dámonos por decatados, se nos damos por concernidos ou seguimos pensando que estamos dentro dunha gran cúpula que nos protexe de todo mal.

Quizais nos sirva de exemplo ver as consecuencias da inacción de Europa ante a invasión rusa en Crimea. Quizais se armásemos aos ucraínos e impuxésemos duras sancións a Rusia, se perseguísemos o sospeitosodiñeiro ruso en Londres, se reducísemos a nosa dependencia enerxética de Rusia en lugar de aumentala, se mandásemos unha mensaxe clara a Vladímir Putin, agora a historia sería distinta.

Iso xa pasou, iso xa non ten solución, pero o que si podemos facer é non ceder no noso apoio a Ucraína. E aínda así, aínda así non estamos libres de que todo isto se vaia á merda e os tempos de paz en Europa cheguen ao seu fin.