Hai uns días, na última reunión do club de lectura, saíu o nome de Chesi, xunto co falecemento do autor en decembro de 2025. Case de inmediato, Maite comentou que tiña Las estaciones de la muerte e que era unha novela moi entretida. Prestouma, e acabei de rematala hai apenas unhas horas. E si, é entretida, pero sería inxusto quedarnos só con esa etiqueta.
Antes de nada, cómpre dicir que Chesi súmase a esa nómina de autores que lin recentemente e que convertiron Ourense —sobre todo o seu casco antigo— en territorio literario. A cidade non é aquí un mero decorado, senón un espazo vivo, recoñecible, case cómplice do que sucede. Nese sentido, lembroume ás novelas que lin recentemente de Tallón e Óscar M. Guzmán, que tamén sitúan a cidade no centro das súas historias, converténdoa nun microcosmos cargado de identidade e memoria. En Las estaciones de la muerte, Chesi preséntanos a un grupo de homes maiores, habituais do Liceo ourensán, que transitan os seus últimos anos entre rutinas, partidas de tute e conversas repetidas.
A premisa é tan sinxela como inquietante: don Eusebio, un dos protagonistas, ambiciona converterse en socio de honra do Liceo. O problema é que diante del hai outros máis vellos, máis antigos, máis “merecedores” por simple cuestión de idade e antigüidade. A partir de aí, a novela deslízase cara a unha trama que, en apariencia, podería lembrar ao xénero true crime, pero non. A este plantexamento súmase o feito de que na cidade actúa un asasino en serie que está acabando con anciáns de maneira inmisericorde e a un ritmo frenético. Con todo, pronto comprendemos que o interese do autor non está no suspense policial, senón nun territorio moito máis profundo. Chesi propón unha reflexión amarga sobre a vellez, a soidade e a desesperanza. Cando a vida parece reducida a unha sucesión de hábitos mecánicos, cando a esposa faleceu e os amigos comezan a desaparecer, a pregunta deixa de ser “qué facer” para converterse en “para que vivir”. Nese contexto cobra especial sentido unha frase que me gustou:
«O delito é vivir sen afáns; o delito é ir ao Liceo a xogar ao tute por mera costume de autómata; o delito é non atopar un resorte que nos extraia dunha mediocridade na que existir non é un reto, senón unha condena».
Ahí está o corazón da novela. Máis que un relato criminal, é a historia dunha fuxida desesperada da vellez entendida como condena. Don Eusebio constrúe unha sorte de xogo no que se outorga a si mesmo o poder de decidir sobre o destino dos demais, como se converterse nun pequeno deus puidese devolverlle a intensidade que sente perdida. Pero ese xogo remata desdibuxando a fronteira entre imaxinación e realidade. Non sei con certeza se o protagonista xa non distingue ambos planos ou se, no fondo, non quere distinguilos.
A novela é breve, áxil e está escrita cun humor que, lonxe de restar profundidade, a potencia. Fainos sorrir mentres nos enfronta cunha cuestión incómoda: que ocorre cando vivir deixa de ser un desafío e convértese en mera inercia? Chesi, fiel a esa súa idea de que «a vida interesa cando se desordena e aparece a literatura», constrúe unha historia na que o desorde non é só narrativo, senón tamén existencial.
Despois de lela, un comprende mellor por que foi unha obra recoñecida desde a súa publicación e por que o seu autor, sempre discreto e afastado do ruído mediático, foi considerado un dos grandes narradores contemporáneos galegos en castelán, como se indicaba no artigo publicado en La Voz de Galicia con motivo do seu falecemento. Las estaciones de la muerte é unha novela que entretén, si, pero, sobre todo, invita a reflexionar máis do que parece á primeira vista. E quizais esa sexa a súa maior virtude.
