Levaba tempo con ganas de ler esta novela, da que sempre escoitara boas referencias. E cando por fin me mergullei nas súas páxinas, entendín por que. Buzzati constrúe a historia de Giovanni Drogo, un mozo oficial destinado a unha fortaleza fronteiriza onde a ameaza é constante pero nunca chega a materializarse. Unha espera indefinida que, pouco a pouco, se converte no centro da súa vida.
Pero esta non é só a historia dun militar nun lugar remoto. É, sobre todo, unha alegoría poderosa sobre a condición humana. Sobre esa tensión constante entre a seguridade e a liberdade. Sobre como, sen darnos conta, imos aprazando a vida real agardando un momento mellor que quizais nunca chega. Sobre o paso do tempo, que avanza silencioso mentres un cre ter marxe para decidir máis adiante.
É unha novela que incomoda. Que che fai ler co estómago encollido. En moitos momentos sorprendeume estar enfadado con Drogo, coa súa maneira de afrontar —ou máis ben de non afrontar— a súa vida. Pero ese enfado non deixa de ser, en parte, un reflexo dun mesmo. Porque é difícil non recoñecerse nas súas dúbidas, nas súas renuncias, nesa tendencia a pospoñer decisións importantes baixo a promesa dun futuro mellor.
Un dos aspectos que máis me chamou a atención é o peso que teñen as expectativas fronte ao presente. Como a vida se nos pode ir mentres seguimos agardando algo extraordinario que lle dea sentido. E, ao mesmo tempo, como ese paso do tempo vai moldeando a nosa relación cos demais e con nós mesmos.
A novela tamén fala, de forma moi sutil pero profunda, das relacións humanas: das persoas coas que convivimos sen chegar a coñecer realmente, de quen falla e de quen sorprende, dos vínculos que non nos atrevemos a construír por falta de valor ou de claridade. E, sobre todo, desa dificultade para ser honestos con nós mesmos, para deixar de enganarnos.
Ao final, todo desemboca nunha idea que percorre o libro de principio a fin: a soidade. Drogo remata enfrontándose á súa vida —e á súa morte— en soidade, como inevitablemente facemos todos.
Hai un fragmento, case ao final do libro, que resume de maneira moi precisa esa sensación:
“Pouco a pouco a confianza debilitábase. É difícil crer en algo cando un está só e non pode falar diso con ninguén. Precisamente nesa época Drogo decatouse de que os homes, por moito que se quixesen, sempre permanecen afastados; se un sofre, a dor é completamente súa, ningún outro pode tomar para si nin unha mínima parte; se un sofre, non por iso os outros senten dano, aínda que o amor sexa grande, e iso provoca a soidade na vida.”
Un libro profundo, incómodo e necesario. Deses que non só se len, senón que quedan contigo.
